HISTORIA KOŚCIOŁA I DUCHOWIEŃSTWA PARAFII ŚW. MARCINA GOSTYŃ STARY

   Kościół w Starym Gostyniu p.w. św. Marcina według najstarszego istniejącego dokumentu z 1301r. musiał już istnieć w wieku XI czy XII, ponieważ Mikołaj Przedpełkowicz - wojewoda Kaliski i dziedzic wsi Stary Gostyń ufundował szpital i nie istniejący już dzisiaj Kościół św. Ducha (spłonął w 1788r.) na przedmieściu gostyńskim i połączył go na zawsze z Kościołem Starogostyńskim, który prawdopodobnie był jeszcze drewniany. Rok 1301 uchodzi zatem umownie jako rok Fundacji murowanego Kościoła Starogostyńskiego, gdyż po raz pierwszy jest on wspomniany w dokumencie pisanym.


Tablica upamiętniająca fundację kościoła

   Kiedy dzisiejszy Kościół został zbudowany, trudno dokładnie określić, gdyż w aktach parafialnych nie ma o tym wzmianki. Jedynie na podstawie oględzin i badań fundamentów Kościoła, które pochodzą z wczesnego gotyku wynika, że musiał on być budowany w początkach XIV wieku i to prawdopodobnie przez pobliskich Benedyktynów z Lubinia, którzy mieli zleconą nad nim opiekę.
   Ten stary Kościół był mały (11.40 dł./8 sze) i dlatego ze względu na wzrastającą liczbę parafian został powiększony o długość nawy i przywrócony do pierwotnego stylu gotyckiego za ks. Ludwika Sobkowskiego w latach 1910 - 1912 i konsekrowany przez bpa Edwarda Likowskiego w 1912 roku.
   Obecny Kościół po rekonstrukcji i dobudowie zachował swój pierwotny styl wczesnogotycki, chociaż obecnie ma wyposażenie barokowe. W kościele znajdują się m.in.: główny Ołtarz barokowy z r. 1706 z cudownym zasłanianym wizerunkiem M.B.Starogostyńskiej z r. 1645 i wizerunkiem św. Marcina Bpa - patrona Kościoła.

     
Ołtarz główny

   Dwa ołtarze boczne pochodzą z pocz. XIX wieku i przedstawiają: pierwszy - Chrystusa Ukrzyżowanego, a wyżej św. Rocha, a drugi - św. Benona, a wyżej św. Barbarę. Obraz Chrystusa jest zasłaniany obrazem św. Rodziny, a obraz św. Benona - obrazem św. Benedykta. Ambona pochodzi z 1706 roku, Chrzcielnica z 1717 roku, Konfesjonały z 1724 roku. W Kościele znajdują się współczesne (XXw.) Figury świętych (rzeźba ludowa). Ofiarodawcą figur był prof. Stanisław Helsztyński - Skorupka z Kosowa, a rzeźbiarzem ludowy artysta - Andrzej Majchrzak z Karchowa.
   Było wolą fundatora Mikołaja Przedpełkowicza, aby proboszczami Kościoła Starogostyńskiego byli Ojcowie Benedyktyni z pobliskiego Lubinia k/Kościana. Pełnili oni te funkcję przez przeszło 5 wieków (1301-1874). Ostatnim benedyktyńskim proboszczem w Starym Gostyniu był od 1834 do 1874r. O. Władysław Wojciechowski, który zmarł w 1874r. o czym świadczy tablica pamiątkowa umieszczona na szczytowej ścianie Kościoła od strony wschodniej.
   Po kasacji Zakonu O.O.Benedyktynów w 1836r. przez rząd Pruski zarząd parafii przeszedł w ręce księży diecezjalnych. Pierwszym proboszczem nie zakonnym był ksiądz Antoni Kinowski (1873-1879), który spełniał swe obowiązki duszpasterskie i kapłańskie w tajemnicy przed zaborcami, ponieważ był to okres tzw ,,Kulturkampfu'' - walki zaborców z Kościołem i Narodem Polskim.
   Po okresie ,,Walki Kulturnej'' proboszczem został Ks. Jan Gładysz (1886-1894), późniejszy proboszcz w Wolsztynie i dziekan Zbąszyński, który odnowił wnętrze Kościoła w 1893r., wystawił nową murowaną dzwonnicę i postawił mur wokół Probostwa.
   Proboszczem w latach 1894-1936 był ks. dr Ludwik Sobkowski. Zmarł w Poznaniu w 1940r., a w 1946r. jego ciało zgodnie z jego wolą spoczywa przy ścianie Kościoła Starogostyńskiego od strony północnej o czym świadczy tablica nagrobna. Za jego czasów obecny Kościół został powiększony, pobudowano Dom Katolicki i budynek Szkoły Podstawowej w Starym Gostyniu.


Płyta upamiętniająca ks. Ludwika Sobkowskiego

   Następnym proboszczem (1936-1942) został ks. Leonard Tybiszewski, który zginął zamordowany w obozie koncentracyjnym w Dachau w 1942r. Świadczy o tym symboliczna tablica nagrobna umieszczona na południowej ścianie Kościoła.


Płyta upamiętniająca ks. Leonarda Tybiszewskiego

W czasie II-giej wojny światowej Kościół był zamknięty przez Niemców. Uczyniono z niego magazyn. Parafianie uczęszczali na msze święte do Kościoła w Domachowie.
   Po II-giej wojnie światowej przez krótki czas (1945-1946) proboszczem został ks. Jan Rataj C.Or. ze św. Góry w Gostyniu, który sprowadził stare organy z poniemieckiego Kościoła w Piaskach (w ramach odszkodowań wojennych za zniszczone organy Starogostyńskie, które po zrabowaniu przez okupantów uległy spaleniu w Liceum gostyńskim), a następnie ks. Józef Myśliwy (1946-1966) - poprzednio proboszcz parafii Jagielnica na dawnych terenach polskich za Bugiem. Jego ciało spoczywa na Cmentarzu starogostyńskim. W czasie jego pobytu w parafii wykonano elektryfikację Kościoła i probostwa oraz położono częściowo płytki chodnikowe wokół Kościoła.
   Kolejnym proboszczem był ks.lic. Paweł Kruszona (1966-1981) - obecnie proboszcz w Granowie - dekanat Stęszewski. Dokończył on prace swego poprzednika, a ponadto opłotował siatką drucianą cmentarz, z grobowca rodziny Potworowskich (za ich zgodą) uczynił dom przedpogrzebowy, odmalował i pozłocił ołtarze, zradiofonizował Kościół oraz umieścił nowe ławki z drewna świerkowego.
   Obecnie proboszczem jest ks. mgr Stanisław Kostka, który pełni funcję duszpasterza parafii od 1981 roku do chwili obecnej tj. Roku Jubileuszowego 2000.


Ks Stanisław Kostka

Na początku jego proboszczowania w roku 1981 było włamanie do Kościoła od strony Cmentarza (i to w trakcie wykonywania instalacji alarmowej). Skradziono trybowaną srebrną sukienkę z obrazu M.Bożej oraz liczne srebrne wota. Złodzieja po pewnym czasie ujęto i osądzono w Sądzie gostyńskim (12 lat więzienia), ale niewiele odzyskano z kradzieży.
   Dzisiaj Kościół jest zabezpieczony wysokiej klasy instalacją alarmową, co chroni go przed włamaniami i pożarem. W ciągu dalszego swego duszpasterzowania dokonuje on wielu działań z zakresu prac budowlanych, gospodarczych i duszpasterskich, które są opisane w istniejącej Kronice Parafialnej.

 


Kaplica w Goli

   Na terenie parafii Starogostyńskiej znajduje się publiczna kaplica p.w. Niep.Pocz.N.M.P. w Goli. Była to dawna Kaplica dworska rodziny Potworowskich, która w latach 1985-1989 została od podstaw (za zgodą byłych właścicieli Rodziny Potworowskich i ówczesnych władz kościelnych i państwowych) przebudowana i poświęcona w 1989r. przez Abpa dr. Jerzego Strobę - Ordynariusza Metropolitę Poznańskiego.

(opr. Ks. Stanisław Kostka)
lipiec 2000